Kryqëzimi i Krishtit, Isak Njutoni dhe “Kronologjia e Shenjtë”

 

Nga Leonard Veizi

 

A ka disa ngjarje që maten me peshën ontologjike që lënë mbi supet e njerëzimit? Padyshim që po. E në këtë aspekt, kryqëzimi i Jezusit është një çarje në pëlhurën e kohës, një çast ku e përkohshmja u përplas me të amshueshmen. Nuk bëhet fjalë thjesht për një kronikë të Judeas antike apo për një vdekje të radhës nën thundrën e perandorisë, por për një akt që përmbysi logjikën e kalendarit,,.

 

,,,Ai i shpëton kronologjisë së ftohtë, duke u shndërruar në një gjeografi shpirtërore që jeton në ndërgjegjen e shekujve. E megjithatë, njeriu — kjo qenie e dashuruar pas rendit dhe e munduar nga e panjohura — nuk ka rreshtur kurrë së kërkuari një spirancë në kalendar: Kur ndodhi saktësisht Kryqëzimi?

 

Obsesioni i gjeniut

Në këtë kërkim të mundimshëm, një nga përpjekjet më magjepsëse vjen nga mendja që rregulloi universin me ligje matematike: Isak Njuton. Në vitin 1733, njeriu që deshifroi gravitetin nuk u mjaftua me lëvizjen e trupave qiellorë; ai e drejtoi vështrimin e tij analitik drejt teksteve biblike dhe pluhurit të kalendarit hebraik.

Njutoni e trajtoi historinë si një ekuacion që priste të zgjidhej. Duke marrë si pikënisje pagëzimin e Krishtit — të cilin e vendosi në vitin 29 pas Krishtit, nën dritën e sundimit të Perandori Tiber — ai nisi një udhëtim mes cikleve hënore dhe festave të Pashkës. Përmes një analize rigoroze matematikore, Njutoni propozoi se dita e errësimit dhe e sakrificës mund të ketë ndodhur në vitin 34. Për të, feja dhe shkenca nuk ishin armiq, por dy gjuhë të ndryshme që përpiqeshin të shqiptonin të njëjtën të vërtetë absolute.

 

Urdhri i Nikesë

Përtej guximit të Njutonit, historia zyrtare ruan një heshtje mistike. Është paradoksale që Kisha e hershme, aq e vëmendshme ndaj detajeve të ritualit, nuk vendosi kurrë një datë fikse për këtë ngjarje monumentale.

Edhe Këshilli i Nikesë, ku u hodhën themelet e doktrinës kristiane, nuk u ndal te kronometrimi i kryqëzimit. Etërit e Kishës nuk kërkuan një datë në kalendarin diellor, por një harmoni me kozmosin. Ata vendosën që Pashka të festohej si një rit lëvizës, duke ndjekur ekuinoksin pranveror dhe ciklin e hënës së plotë. Kështu, Kryqëzimi dhe Ringjallja mbetën të lidhura me ritmin e natyrës dhe stinëve, duke u larguar nga “burgu” i një date të vetme e të pandryshueshme.

 

Mes astronomisë dhe Ungjijve

Sot, shkenca moderne dhe ekzegjeza biblike kanë ngushtuar rrethin e kërkimit. Studiuesit lëvizin kryesisht mes dy datave që harmonizojnë të dhënat astronomike me tregimet ungjillore:

-7 prill i vitit 30: Një datë që përkon me shumë interpretime të hershme.

-3 prill i vitit 33: E konsideruar shpesh si më e mundshmja, pasi përkon me një eklips hënor të dokumentuar që mund të shpjegojë “errësirën mbi tokë” të përmendur në shkrime.

Këto nuk janë vetëm numra, por përpjekje njerëzore për të bashkuar dëshmitë e shkruara me lëvizjet e pamëshirshme të yjeve.

 

Përjetësia përballë kalendarit

“Disa ngjarje janë aq të mëdha sa nuk nxënë në një datë; ato kërkojnë të gjithë historinë për t’u kuptuar.”

Ndoshta, pikërisht në këtë pamundësi për të gozhduar një datë të saktë, fshihet e vërteta më e madhe e kësaj ngjarjeje. Kryqëzimi i Krishtit nuk kërkon një përvjetor fiks për të pohuar vërtetësinë e vet. Ai është një “nunc stans” — një Tani e përhershme.

Ky çast mbetet një pikë referimi që i përket më shumë përjetësisë sesa kronologjisë. Ai nuk ka nevojë për një vend në kalendar për të vazhduar të jetojë, të frymëzojë dhe të provokojë kërkimin e pafund të njeriut për kuptim.