Anton Çehov, mjeshtri i tregimit modern

 

 

Nga Leonard Veizi

Anton Çehovi ishte nga ata shkrimtarë që depërtojnë në thellësinë e shpirtit njerëzor. Me një gjuhë të thjeshtë, por të ngarkuar me ndjeshmëri dhe finesë psikologjike, ai e ngriti tregimin dhe dramën në një nivel të ri artistik. Letërsia e tij nuk mbështetet te ngjarjet e bujshme, por te heshtjet, dilemat dhe emocionet e njeriut, duke e bërë Çehovin një nga zërat më të fuqishëm dhe më jetëgjatë të letërsisë botërore...

 

...Anton Pavloviç Çehov – i cili jetoi mes viteve 1860–1904, - ishte një nga shkrimtarët dhe dramaturgët më të mëdhenj rusë, një figurë që ndryshoi përgjithmonë letërsinë botërore. Me një stil të thjeshtë, por jashtëzakonisht të thellë, ai arriti të zbulojë dramën e jetës së përditshme, ndjenjat e heshtura dhe konfliktet e brendshme të njeriut. Personazhet e tij nuk ishin heronj të jashtëzakonshëm, por njerëz të zakonshëm, të cilët përballeshin me vetminë, zhgënjimin, shpresën dhe kalimin e kohës.

I lindur më 29 janar 1860 në Taganrog të Rusisë, Çehovi studioi mjekësi në Moskë dhe ushtroi profesionin e mjekut gjatë një pjese të jetës së tij. Ai e konsideronte mjekësinë si "bashkëshorten e ligjshme", ndërsa letërsinë si "të dashurën", duke i kushtuar të dyja me përkushtim dhe humanizëm. Përvoja e tij si mjek i dha mundësinë të njihte nga afër natyrën njerëzore, gjë që u pasqyrua fuqishëm në krijimtarinë e tij.

Çehovi shkroi qindra tregime të shkurtra, të cilat konsiderohen ndër më të mirat në letërsinë botërore. Ai i dha tregimit modern një formë të re, duke shmangur moralizimin dhe dramatizimin e tepruar, ndërsa i la lexuesit hapësirë për të reflektuar mbi fatin e personazheve. Përveç tregimeve, ai krijoi edhe drama që revolucionarizuan teatrin modern.

Ndër veprat e tij më të njohura janë "Pulëbardha", "Xhaxha Vanja", "Tre motrat" dhe "Kopshti i Qershive", të cilat vazhdojnë të vihen në skenë në teatrot më prestigjioze të botës. Këto drama shquhen për dialogët e natyrshëm, atmosferën psikologjike dhe analizën e thellë të jetës njerëzore.

Në fund të jetës, Çehovi vuajti nga tuberkulozi, sëmundje që e shoqëroi për vite me radhë. Ai u nda nga jeta më 15 korrik 1904 në Badenweiler të Gjermanisë, në moshën 44-vjeçare. Edhe pse jetoi pak, ai la pas një trashëgimi letrare të jashtëzakonshme, që vazhdon të frymëzojë shkrimtarë, dramaturgë dhe lexues në mbarë botën.

Me vëzhgimin e mprehtë të shpirtit njerëzor, gjuhën e kursyer dhe ndjeshmërinë artistike, Anton Pavloviç Çehovi mbetet një nga themeluesit e letërsisë moderne dhe një nga zërat më të rëndësishëm të kulturës botërore.