Nga Leonard Veizi
Në peizazhin kulturor të Amerikës, ku "Ëndrra Amerikane"
ndërtohet mbi sakrifica, emri Xhim Belushi përfaqëson më shumë se një sukses në
Hollivud. Ai është një monument i gjallë i gjakut shqiptar, një urë lidhëse mes
maleve të ashpra të Shqipërisë jugore, prej nga u nisën etërit, deri te ritmet
urbane të Çikagos.
Udhëkryqi i dy botëve
Më 15 qershor 1954, në Wheaton, pranë Çikagos në shtetin e Illinoit, lindi
Xhejms “Xhim” Belushi - aktor, komedian, muzikant dhe producent, emër i lidhur
ngushtë me ekranin e vogël dhe të madh të Shteteve të Bashkuara.
Rrënjët e tij janë thellësisht shqiptare, të ushqyera nga ajo nostalgji që
vetëm brezi i parë i emigrantëve di ta ruajë. I ati, Adam Belushi, ishte një
emigrant i larguar nga fshati Qytezë e Kolonjës, krahinë e njohur për njerëz
punëtorë e me karakter të prerë. E ëma, Agnes Belushi, ishte po ashtu bijë
emigrantësh shqiptarë të vendosur në Ohajo. Xhimi u rrit në një mjedis ku gjuha
shqipe, zakonet e vjetra dhe disiplina prindërore bashkëjetonin natyrshëm me
kulturën e re amerikane. I treti mes katër fëmijëve, u formua në një atmosferë
ku mbijetesa ekonomike dhe ruajtja e dinjitetit të origjinës ishin ligje të
pashkruara të shtëpisë. Shqipëria, ndonëse e izoluar dhe e largët në atë kohë,
ishte e pranishme në çdo bisedë dhe në vetë formësimin e karakterit të tij
kokëfortë e këmbëngulës.
Hija e tragjedisë
Fati i tij artistik u shënjua herët nga kontrasti mes famës dhe dhimbjes.
Vëllai i tij i madh, John Belushi, kishte fituar status mitik si një prej
komedianëve më gjenialë dhe rebelë të brezit të tij në Amerikë. Guximi i Xhonit
kishte magjepsur botën, por ajo lavdi u pre në mes në mars 1982, kur ai vdiq
nga mbidoza në moshën vetëm 33-vjeçare, në kulmin e karrierës. Kjo humbje
tronditi familjen dhe komunitetin shqiptar që krenohej me ta.
Një vit më pas, në 1983, kur dhimbja kërcënonte të shkatërronte gjithçka,
Xhimi gjeti forcën karakteristike shqiptare për t'u ngritur mbi rrënojat. Ai
nisi të dalë fuqishëm në skenën artistike amerikane, duke u bërë pjesë e
emisionit legjendar televiziv “Saturday Night Live” - pikërisht aty ku i vëllai
kishte lënë gjurmë të pashlyeshme. Sfida nuk ishte thjesht profesionale, ishte
ekzistenciale: publiku dhe kritika e njihte mbiemrin Belushi dhe krahasimet
ishin të pashmangshme. Megjithatë, me dinjitet të admirueshëm, Xhimi ndërtoi
identitetin e vet artistik. Nuk zgjodhi të ishte hije apo imitim i John-it;
solli në skenë dritën e tij - një humor më tokësor, më të ngrohtë dhe më
komunikues.
"Sipas Xhimit"
Pas suksesit në televizion, ai ndërtoi një karrierë të qëndrueshme dhe
tejet produktive në kinema, duke shkëlqyer si në role dytësore ashtu edhe si
protagonist në filma aksion e komedi si K-9, Red Heat apo About Last Night.
Belushi u bë një fytyrë e dashur për publikun global falë aftësisë unike për të
ndërthurur humorin spontan me karaktere njerëzore, të prekshme dhe të sinqerta.
Kulmi i popullaritetit të tij televiziv erdhi me serialin According to Jim
(Sipas Xhimit), transmetuar nga viti 2001 deri më 2009. Në këtë sit-com, ku
interpretoi personazhin kryesor, Xhimi pasqyroi diçka nga shpirti i
kryefamiljarit plot autoritet por me zemër të madhe - një arketip që rezononte
fort edhe me modelin e babait tradicional shqiptar, të përshtatur në periferitë
amerikane. Seriali e shndërroi në një nga figurat më të qëndrueshme të komedisë
familjare në mbarë botën.
Polifonia e një artisti
Por Xhim Belushi nuk mund të kornizohej vetëm brenda aktrimit. Ashtu si në
traditën e vjetër të polifonisë apo të rrëfimeve shqiptare ku kënga dhe fjala e
peshuar ecin bashkë, ai u shfaq si një muzikant i pasionuar. Si këngëtar i “The
Sacred Hearts” dhe më vonë i “The Blues Brothers Band”, ai ka performuar dhe
vazhdon të performojë në skena të ndryshme me një energji elektrizuese. Përveç
skenës dhe ekranit, ka shkruar libra dhe ka udhëhequr projekte të shumta
sipërmarrëse e artistike, duke dëshmuar një vitalitet krijues që nuk zbehet me kalimin
e viteve, por përkundrazi, piqet dhe merr nuanca të reja.
Pasaporta e kthimit në Atdhe
Në vitin 2009, Xhim Belushi vizitoi Shqipërinë, tokën e të parëve të tij,
në një udhëtim që la gjurmë të thella emocionale. Gjatë kësaj vizite, atij iu
akordua zyrtarisht shtetësia shqiptare nga Presidenti i Republikës. Ky akt nuk
ishte thjesht një formalitet juridik, por një përmbushje e një amaneti të
vjetër familjar. Belushi ka deklaruar shpesh me krenari në mediat ndërkombëtare
origjinën e tij, duke u shndërruar në një nga ambasadorët më të fuqishëm
spontanë të kulturës dhe imazhit shqiptar në botë.
Trashëgimia
Ndryshe nga fundi i parakohshëm i të vëllait, jeta e Xhim Belushit është
shndërruar në një rrëfim frymëzues këmbënguljeje, ekuilibri dhe vazhdimësie. Ai
arriti të mbajë gjallë emrin Belushi në botën e egër të spektaklit amerikan, jo
si një jehonë e së shkuarës, por si një artist me zërin, stilin dhe identitetin
e tij unik.
Sot, Xhim Belushi mbetet një nga figurat më të shquara e më të dashura me
origjinë shqiptare në botë. Ai është dëshmia e gjallë se talenti mund të jetë
një dhuratë e gjenit dhe e trashëgimisë familjare, por suksesi i qëndrueshëm,
respekti i publikut dhe vendi në histori fitohen vetëm përmes punës së
palodhur, karakterit të fortë dhe besnikërisë ndaj rrënjëve që të ushqejnë.
No comments:
Post a Comment